BÀI VIẾT VỀ LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG SƠN LA
I. TÌM HIỂU NHỮNG DI TÍCH LỊCH SỬ TIÊU BIỂU:
          1 Nhà tù Sơn La.
                    Trong những năm đầu TK XX, TDP tiến hành xd bộ máy cai trị tại khu Tây Bắc. Cùng với xd toà sứ, nhà giám binh, trại lính và các công sở khác, chính quyền thưc dân cũng tiến hành xd trại giam ở đây. Năm 1908 ra đời , diện tích 500 m2. Trước phong trào đấu tranh sôi sục, TDP ra sức đàn áp, đồng thời gấp rút xd hoặc MR các nhà tù trên phạm vi toàn quốc, trong đó Nhà tù Sơn La được MR gấp 3 lần so với thiết kế ban đầu, biến nơ đây thành trung tâm giam giữ, đầy ải tra tấn dã man những người dân yêu nước.Nhưng trong nhà tù khắc nhiệt của chế đọ thực dân những người yêu nước đã biến thành trường học cách mạng.
          2. Văn bia Quế Lâm Ngự Chế.
                   Sau khi dẹp quân phản loạn, trên đường vua Lê Thánh Tông cùng các quân sĩ nghỉ chân tại Động La (tức Mường La). Trước cảnh đẹp hùng vĩ, nên thơ cùng với tâm trạng phấn khích nhà vua đã khắc 8 câu thơ chữ Hán lên vách đá ở cửa hang, trải qua hơn 500 năm mưa nắng dãi dầu nhưng bài thơ vẫn còn tồn tại trong lòng người dân Sơn La, trở thành di tích ls Văn bia Quế Lâm ngự Chế ở thị xã SL.      
          3. Di tích lịch sử Cây đa bản Hẹo
                   Đây là một trong những điểm di tích quan trọng được xếp hạng cấp quốc gia, nơi đây từng là địa điểm liên lạc bí mật giữa TW Đảng với chi bộ Nhà tù Sơn La.
          4. Di tích chiến dịch Nà Sản và Đồn Mộc Lỵ
                   Di tích ls chiến dịch Nà Sản thuộc xã Chiềng Mung huyện Mai Sơn- SL. Đây là điểm chốt cuối cùng mà TDP đã tháo chạy trong chiến dịch Tây Bắc (1952)
                   Di tích Đồn Mộc Lỵ nằm ở trung tâm  thị trấn Mộc Châu- SL, đây là cửa ngõ tiến vào Tây Bắc, đặc biệt là vùng thượng Lào, nên TDP đã xd đồn bốt rất kiên cố trên bốn phía của quả đồi cao(gần 21 đồn bốt).
          5. Tháp Mường Và.
                   Nằm trên địa phận huyện Sốp Cộp, tháp Mường Và được xd từ TK XVIII, cao 16,5 m gồm 4 tầng, mỗi tầng của tháp được thể hiện bằng các hình hoa văn khác nhau hết sức độc đáo và sinh động.
         
6. Hang Thẳm Tát Tòng, Hang Dơi.
                   Hang Thẳm Tát Tòng nằm trong thị xã SL, nét độc đáo của thắng cảnh này là vừa có hang động khô phía trên che chở cho dòng suối mát ở dưới, tạo nên vẻ đẹp huyền ảo, thơ mộng, cảnh sắc sơn thuỷ hữu tình.
                   Hang Dơi thị trấn MC- SL thắng cảnh nổi tiếng kì vĩ, khi bước chân vào động ta có cảm giác bước vào cung đình của vua, được thả sức tưởng tượng ra vạn  vật của vũ trựnh đang quy tụ ở nơi này.
 
II. TÌM HIỂU NHỮNG NGƯỜI ANH HÙNG TRÊN VÙNG ĐẤT SƠN LA.
          1. Tô Hiệu.
                   (1912- 1944) quê ở tỉnh Hải Dương, là chiến sĩ cộng sản kiên trung của Đảng, tiêu biểu cho tình thần đấu tranh kiên cường, bất khuất của những chiến sĩ cộng sảnbị giam cầm tại nhà tù Sơn La.
          2. Lò Văn Giá.
                   Lò Văn Giá người con của quê hương SL, người thanh niên dân tộc Thái dũng cảm đã đưa đường cho đoàn tù chính trị Nhà tù SL vượt ngụcthành công năm 1943.
  Sưu tầm: Thanh Tùng